Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết ông không tin Nga và Trung Quốc đang hỗ trợ Iran trong cuộc xung đột với Washington. Tuyên bố được đưa ra trong bối cảnh căng thẳng tại eo biển Hormuz chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, còn các nỗ lực ngoại giao nhằm tìm kiếm giải pháp hòa bình vẫn gặp nhiều trở ngại.
Theo Reuters, trong bài đăng trên mạng xã hội tối 12/10, ông Trump nhận định nếu Moscow và Bắc Kinh có hỗ trợ Tehran thì mức độ cũng rất hạn chế. Ông cho rằng hai quốc gia này có quá nhiều lợi ích để đánh đổi và bất kỳ hành động hỗ trợ nào cũng có thể nhanh chóng bị phát hiện.
Phát biểu của nhà lãnh đạo Mỹ thu hút sự chú ý trong bối cảnh quan hệ giữa Washington với Nga và Trung Quốc vẫn đan xen giữa cạnh tranh địa chính trị, hợp tác kinh tế và những bất đồng liên quan đến cuộc xung đột tại Trung Đông.
Ông Trump đánh giá vai trò của Nga và Trung Quốc trong xung đột Iran
Theo ông Trump, Nga và Trung Quốc không có nhiều động lực để can dự sâu hơn vào cuộc xung đột giữa Mỹ và Iran. Tuyên bố này cho thấy Washington chưa công khai xác nhận hai nước đang trực tiếp hỗ trợ Tehran trong các hoạt động quân sự hiện nay.
Tuy nhiên, những thông tin được các hãng truyền thông quốc tế công bố trước đó lại cho thấy bức tranh phức tạp hơn. Một số báo cáo của Financial Times, Axios và CNN cho rằng Moscow và Bắc Kinh có thể đã hỗ trợ Iran thông qua thông tin tình báo, hàng hóa lưỡng dụng, hoạt động kinh tế và hậu thuẫn ngoại giao.
Các thông tin này cần được phân biệt với tuyên bố chính thức của ông Trump. Việc một quốc gia duy trì quan hệ kinh tế hoặc ngoại giao với Iran không đồng nghĩa với việc quốc gia đó trực tiếp tham gia chiến sự hay cung cấp hỗ trợ quân sự.
Đối với thị trường quốc tế, mức độ can dự của các cường quốc có ý nghĩa quan trọng vì có thể ảnh hưởng đến quy mô, thời gian và phạm vi của xung đột. Nếu căng thẳng tiếp tục mở rộng, rủi ro đối với hoạt động thương mại, vận tải và nguồn cung năng lượng toàn cầu có thể gia tăng.
Eo biển Hormuz tiếp tục là tâm điểm căng thẳng
Một trong những vấn đề đáng chú ý nhất hiện nay là tình hình tại eo biển Hormuz, tuyến hàng hải chiến lược kết nối Vịnh Ba Tư với thị trường quốc tế. Đây là khu vực có vai trò quan trọng đối với hoạt động vận chuyển dầu thô và các sản phẩm năng lượng từ Trung Đông.
Bất kỳ sự gián đoạn kéo dài nào tại tuyến đường này cũng có thể làm tăng chi phí vận tải, bảo hiểm và giao nhận năng lượng. Trong trường hợp nguồn cung bị thu hẹp, giá dầu có thể chịu áp lực tăng, kéo theo những tác động dây chuyền đối với chi phí sản xuất và vận hành của doanh nghiệp trên toàn cầu.
Theo thông tin từ Investing.com, Iran đang xem xét đề xuất hòa bình mới nhất của Mỹ, nhưng tiến trình ngoại giao giữa hai bên vẫn diễn ra chậm chạp. Trong khi đó, ông Trump tiếp tục duy trì lập trường cứng rắn đối với Tehran.
Các báo cáo cũng đề cập khả năng Mỹ cân nhắc những hành động quân sự mới sau cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11. Dù vậy, đây mới là thông tin về phương án đang được xem xét, chưa đồng nghĩa với quyết định triển khai chính thức.
Quan hệ Mỹ – Trung và lợi ích kinh tế với Nga
Những phát biểu về Iran được đưa ra trong thời điểm Washington tìm cách thúc đẩy các thỏa thuận với cả Bắc Kinh và Moscow.
Trung Quốc là khách hàng mua dầu lớn của Iran, qua đó tạo nguồn thu quan trọng cho Tehran trong bối cảnh quốc gia này phải đối mặt với các biện pháp trừng phạt của Mỹ. Vì vậy, bất kỳ thay đổi nào trong quan hệ thương mại giữa Trung Quốc và Iran đều có thể tác động đến nguồn thu xuất khẩu dầu của Tehran.
Trong khi đó, quan hệ giữa Mỹ và Nga cũng tồn tại những yếu tố hợp tác kinh tế bên cạnh bất đồng về địa chính trị. Ông Trump gần đây công bố một thỏa thuận cung cấp dầu diesel với Moscow, nhằm góp phần giải quyết áp lực giá nhiên liệu.
Cùng thời điểm, cuộc gặp giữa ông Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Washington được cho là đã tạo cơ sở để hai bên thúc đẩy hợp tác thương mại. Những lợi ích kinh tế này có thể khiến các bên cân nhắc thận trọng trước nguy cơ căng thẳng quốc tế leo thang.
Tuy nhiên, các thỏa thuận thương mại không đồng nghĩa với việc những bất đồng chiến lược giữa các quốc gia đã được giải quyết.
Xung đột Iran có thể tác động thế nào đến thị trường tài chính?
Diễn biến tại Trung Đông có thể ảnh hưởng đến nhiều nhóm tài sản, đặc biệt là dầu thô, vàng, ngoại tệ và chứng khoán. Mức độ tác động phụ thuộc vào thời gian xung đột kéo dài, khả năng gián đoạn nguồn cung năng lượng và phản ứng chính sách của các nền kinh tế lớn.
Nếu rủi ro tại eo biển Hormuz gia tăng, giá dầu có thể tăng do lo ngại nguồn cung. Điều này có khả năng làm tăng áp lực lạm phát, khiến các ngân hàng trung ương thận trọng hơn trong việc nới lỏng chính sách tiền tệ.
Trong môi trường bất ổn, vàng có thể được hỗ trợ bởi nhu cầu phòng ngừa rủi ro. Tuy nhiên, nếu giá năng lượng tăng khiến lãi suất duy trì ở mức cao và đồng USD mạnh lên, đà tăng của kim loại quý cũng có thể bị hạn chế.
Đối với thị trường chứng khoán, chi phí năng lượng cao và tâm lý né tránh rủi ro có thể gây sức ép lên doanh nghiệp phụ thuộc nhiều vào nhiên liệu, vận tải và chuỗi cung ứng quốc tế.
Nhìn chung, tuyên bố của ông Trump về vai trò của Nga và Trung Quốc chưa đủ để khẳng định căng thẳng Mỹ – Iran sẽ sớm hạ nhiệt. Nhà đầu tư cần tiếp tục theo dõi tiến trình đàm phán, tình hình tại eo biển Hormuz và các quyết định chính sách liên quan để đánh giá tác động đến thị trường tài chính toàn cầu.
