Giá dầu thế giới tăng hơn 1% trong phiên giao dịch ngày 14/9 sau khi Ả Rập Saudi phải đóng một tuyến đường ống dẫn dầu quan trọng do bị tấn công. Động thái này làm gia tăng lo ngại về nguồn cung dầu toàn cầu, trong bối cảnh thị trường năng lượng đang chịu nhiều sức ép từ căng thẳng tại Trung Đông và tình hình bất ổn quanh eo biển Hormuz.
Theo dữ liệu được công bố, giá dầu Brent, loại dầu tham chiếu quan trọng của thị trường quốc tế, tăng khoảng 1% lên 105,68 USD/thùng vào cuối phiên, sau khi có thời điểm tiến sát 110 USD/thùng. Trong khi đó, giá dầu thô Mỹ cũng tăng khoảng 1,3%, lên 101,39 USD/thùng, sau khi từng tiến gần mức 105 USD/thùng. Đà tăng này diễn ra sau khi giá dầu đã tăng khoảng 9% trong tuần trước do giao tranh giữa Mỹ và Iran leo thang.
Đường ống East-West bị đóng cửa, thị trường lo ngại nguồn cung
Tuyến đường ống East-West của Ả Rập Saudi bị hư hại sau khi các máy bay không người lái được phóng từ Iraq tấn công vào ngày 10/9. Vụ việc buộc Riyadh phải tạm dừng hoạt động của tuyến vận chuyển dầu thô quan trọng này. Hiện chính quyền Ả Rập Saudi chưa công bố cụ thể mức độ thiệt hại cũng như thời điểm đường ống có thể hoạt động trở lại.
Đường ống East-West có vai trò đặc biệt quan trọng đối với hoạt động xuất khẩu dầu của Ả Rập Saudi. Tuyến đường này chạy từ khu vực phía đông sang phía tây đất nước, kết nối các khu vực khai thác dầu gần Vịnh Ba Tư với những cảng xuất khẩu nằm bên bờ Biển Đỏ.
Nhờ tuyến đường ống này, Ả Rập Saudi có thể chuyển một phần dầu thô xuất khẩu sang tuyến đường khác thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào việc vận chuyển qua khu vực Vịnh Ba Tư và eo biển Hormuz. Vì vậy, việc đường ống tạm ngừng hoạt động khiến thị trường lo ngại khả năng nguồn cung dầu bị thắt chặt hơn trong thời gian tới.
Tuy nhiên, giá dầu chưa tăng mạnh hơn do thị trường vẫn kỳ vọng lượng dầu tồn kho của Ả Rập Saudi có thể giúp nước này duy trì hoạt động xuất khẩu trong ngắn hạn. Chuyên gia Janiv Shah của Rystad Energy nhận định nếu tình trạng gián đoạn kéo dài vượt quá lượng dầu dự trữ có thể đáp ứng trong khoảng 5-7 ngày, thị trường có thể xuất hiện những biến động mạnh hơn.
Thời gian đóng đường ống có thể quyết định diễn biến giá dầu
Một yếu tố quan trọng đang được giới đầu tư theo dõi là thời gian tuyến đường ống East-West phải ngừng hoạt động. Andy Lipow, Chủ tịch Lipow Oil Associates, cho rằng một trạm bơm trên tuyến đường có thể đã bị hư hại nghiêm trọng. Tuy nhiên, Ả Rập Saudi có khả năng tìm cách bỏ qua trạm bơm bị ảnh hưởng và khởi động lại đường ống với công suất thấp hơn.
Nếu phương án này được triển khai, tác động lên nguồn cung dầu toàn cầu có thể được hạn chế trong ngắn hạn. Ngược lại, nếu việc sửa chữa kéo dài, áp lực lên giá dầu có thể tiếp tục gia tăng.
Matt Smith, Giám đốc nghiên cứu hàng hóa tại Kpler, ước tính thị trường có thể mất khoảng 120 triệu thùng dầu nếu tuyến đường ống bị đóng trong một tháng và lượng dầu dự trữ tại cảng Yanbu trên Biển Đỏ được sử dụng hết. Ước tính này dựa trên giả định đường ống đang vận chuyển khoảng 4,5 triệu thùng dầu xuất khẩu mỗi ngày và cảng Yanbu có khoảng 15 triệu thùng dầu dự trữ.
Trong bối cảnh nguồn cung dầu toàn cầu vốn đã chịu nhiều sức ép, việc mất một lượng lớn dầu xuất khẩu trong thời gian dài có thể tạo lực hỗ trợ đáng kể cho giá dầu thế giới.
Căng thẳng tại eo biển Hormuz tiếp tục ảnh hưởng thị trường
Bên cạnh sự cố đường ống tại Ả Rập Saudi, tình hình tại eo biển Hormuz cũng tiếp tục là yếu tố quan trọng đối với thị trường năng lượng. Một cuộc họp ngoại giao giữa Iran và các quốc gia Arab vùng Vịnh nhằm thảo luận tình hình tại eo biển Hormuz dự kiến diễn ra tại Oman đã bị hoãn sau vụ tấn công đường ống.
Tình hình an ninh tại khu vực này vẫn diễn biến phức tạp khi một tàu chở dầu khác bị tấn công và xảy ra hỏa hoạn nghiêm trọng. Eo biển Hormuz có vai trò đặc biệt quan trọng đối với hoạt động vận chuyển năng lượng toàn cầu, do đó bất kỳ sự gián đoạn nào tại đây đều có thể tác động trực tiếp đến nguồn cung và giá dầu thô.
Ả Rập Saudi cũng đang đối mặt với nguy cơ gia tăng các cuộc tấn công từ lực lượng Houthi tại Yemen. Các cuộc tấn công gần đây nhằm vào cơ sở năng lượng và tài sản dân sự tại nước này càng làm gia tăng rủi ro đối với hoạt động vận chuyển dầu trong khu vực.
Nguy cơ gián đoạn nhiều tuyến vận chuyển dầu
Ngoài eo biển Hormuz, tuyến hàng hải qua Bab el-Mandeb cũng đang được giới đầu tư theo dõi sát sao. Đây là tuyến đường kết nối phía nam Biển Đỏ với thị trường quốc tế và ngày càng trở nên quan trọng đối với hoạt động xuất khẩu dầu của Ả Rập Saudi.
Theo các báo cáo được dẫn lại, lực lượng Houthi đã củng cố vị thế tại một số khu vực chiến lược ở Yemen, qua đó làm gia tăng nguy cơ gây gián đoạn dòng chảy dầu qua Bab el-Mandeb. Houthi trước đó cũng tuyên bố hạn chế hoạt động hàng hải liên quan đến Ả Rập Saudi.
Trong ngắn hạn, diễn biến của giá dầu hôm nay sẽ phụ thuộc đáng kể vào khả năng Ả Rập Saudi khôi phục đường ống East-West, lượng dầu dự trữ có thể đưa ra thị trường và tình hình an ninh tại Hormuz cũng như Bab el-Mandeb. Nếu các hoạt động vận chuyển dầu tiếp tục bị gián đoạn trong thời gian dài, áp lực tăng giá có thể duy trì.
Ngược lại, nếu tuyến đường ống được khôi phục nhanh chóng và nguồn cung được đảm bảo, đà tăng của giá dầu có thể giảm bớt. Do đó, nhà đầu tư cần tiếp tục theo dõi sát các diễn biến liên quan đến nguồn cung, tồn kho dầu và tình hình địa chính trị tại Trung Đông để đánh giá xu hướng của thị trường năng lượng.
